Ostróżeczka polna
Roślina jednoroczna o łodydze wzniesionej i rozgałęzionej, liściach siedzących, naprzemianległych, potrójnie 3-siecznych. Kwiaty niebieskie, osadzone na szczycie łodygi, mają ostrogę, w której znajduje się nektar. Owocem jest torebka. Gatunek ten, pochodzący z rejonu Morza Śródziemnego, rozprzestrzenił się na całym świecie jednocześnie z uprawą zbóż, których jest chwastem. Świeża łodyga i części suszone stosowane są od dawna do leczenia ran; stąd pochodzi nazwa łacińska gatunku: consolidare = goić.
Zbiera się kwiaty (Flos Calcatrippae) lub ziele (Herba Calcatrippae). Kwiaty zrywa się ręcznie, ziele ścina w okresie pełnego kwitnienia. Zebranych części nie wolno gnieść. Suszy się je rozpostarte cienką warstwą w miejscu cienistym lub w suszarni w temperaturze maksimum 35 °C. Mają zapach miodu i powinny być przechowywane w ciemności w zamkniętych pojemnikach. Cała roślina z wyjątkiem kwiatów jest trująca.
Zawiera alkaloidy, glikozyd delfininę i kwas akonitowy w łodydze. Substancje te działają moczo-pędnie, przeciwrobaczycowo i przeczyszczające. Tylko lekarz może zapisywać odwary i wyciągi alkoholowe zawierające ostróżeczkę. W Polsce ostróżeczka używana jest tylko do produkcji preparatu przeciw wszawicy.
Roślina ta jest używana także w medycynie weterynaryjnej. Odmiany o dużych kwiatach są uprawiane jako rośliny ozdobne, ale nie mogą być użyte do celów leczniczych.
